Prastare swastyki z polskich ziem

Każdy z nas słyszał o faraonach, Egipcie i piramidach. Wszak uczą o tym w szkole podstawowej. Niestety zapomina się o własnych ziemiach i mało kto zdaje sobie sprawę, że przed tysiącami lat na terenach obecnej Polski istniały takie ciekawe kultury społeczne. W Polsce również odnajdziemy piramidy, czyli kurhany, które były grobowcami starodawnych władców. Warto poznać piramidy wielkopolskie, czy polskie piramidy z Izbicy Kujawskiej, Sarnowa i Gaju, które są starsze od egipskich, choć nie tak trwałe i okazałe.
Skupimy się jednak na dwóch kulturach, które pozostawiły nam ciekawe pamiątki z motywami swastyki i preferowały zupełnie inny rodzaj pochówku. Są to Kultura Pucharów Lejkowych a następnie Kultura Amfor Kulistych.

Pierwsza występowała w Europie między 3700 - 1900 p.n.e., na terenach Jutlandii, Szwecji, Niemiec, Holandii, Polski oraz części Wołynia i Podola. Powstała na terenie Kujaw pod wpływem oddziaływania kultury lendzielskiej na lokalne podłoże mezolityczne. Nazwa pochodzi od charakterystycznego kształtu formy naczynia. Ludność tej kultury znana jest z eksploatacji krzemienia pasiastego z kopalni w Krzemionkach i szarego, biało nakrapianego w Świeciechowie-Lasku koło Annopola. Także pierwsze ślady zamieszkania na Ostrowie Lednickim zalicza się do tej właśnie kultury.

Kultura amfor kulistych występowała w latach 3100-2600 p.n.e. w dorzeczu Łaby, w Polsce, Mołdawii, na Wołyniu i Podolu. W tym wypadku nazwa również wywodzi się od charakterystycznego dla niej typu wyrobów ceramicznych. Na terenie Polski pozostawiła po sobie grobowce megalityczne typu skrzynkowego datowane na połowę III tysiąclecia pne. Dotychczas odnalezione osady tej kultury charakteryzowały się małą ilością domów o konstrukcji słupowej zbudowanych na planie nieregularnego czworokąta. Czasami również w formie ziemianki. Groby najczęściej w formie skrzyń z kamieni, przykrytych ziemnym nasypem. Wewnątrz znajdowano ozdoby, naczynia. Wiele pochówków zawiera również szczątki zwierząt, głównie bydła z obciętymi rogami.
Również ta kultura cechowała się szeroką eksploatacją krzemienia pasiastego z kopalni w Krzemionkach.

Najlepiej zbadanym i najwartościowszym znaleziskiem jest cmentarzysko z epoki amfor kulistych w Rębkowie - Parcelach, gmina Garwolin, województwo mazowieckie. Jest ono datowane na około 3500 lat pne. Znalezisko zostało odkryte w okresie międzywojennym i zaliczane jest do bogatszych zespołów grobowych na wschód od środkowej Wisły. W grobie odkrytym w 1937 r. odkryto dwa groby szkieletowe w obstawach kamiennych, wyposażone w dużą liczbę naczyń glinianych oraz po dwie siekierki krzemienne. Znalezione naczynia ozdobiono różnego typu odciskami stempelkowymi w kształcie słupków, kółek, kropek, kącików układających się w szerokie pasma rombów, zygzaków, jodełek, trójkątów a także motyw swastyki.


Jedno z naczyń odnalezione w grobie nr 2 w Rębkowie - Parcelach.


Amforki z okolic Warszawy ze znakiem swastyki lewoskrętnej z cmentarza w Rębkowie - Parcelach. Odkrycie grobów na polu Stanisława Głowały w 1937 roku. Badania archeologiczne przeprowadzone przez K. Salewicza z Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Datowane na około 3100-2600 pne. Amforka znajduje się w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Grafika i opis ze strony Swastyki.pl

Na dwóch glinianych garnkach z grobów rębkowskich znaleziono symbole swastyki. Jedna swastyka umieszczona była wewnątrz garnka. W tamtych czasach nie znano a na pewno nie używano powszechnie koła garncarskiego a więc garnek nie powstawał z jednego kawałka gliny tylko z kolejno przyklejanych od podstawy wałków. Umieszczenie więc swastyki wewnątrz, rosnącego do góry, po przyklejaniu kolejnych wałków gliny, garnka nie było problemem. Umiejscowienie symboli wewnątrz sugeruje, że było to związane z pewnym rodzajem magii ale tak naprawdę można się tylko domyślać, jaki był sens tego ukrytego znaku. Obie swastyki na omawianych garnkach są lewoskrętne ale różnią się istotnym szczegółem. Jedna z nich ta z wewnątrz garnka jest w kółku a druga nie. Nie można więc wykluczyć, że każda z tych swastyk oznacza coś innego. Ponieważ w żadnym z tych przypadków swastyki nie były związane z motywami zdobniczymi oznacza to, że będąc symbolami, miały za zadanie wyrazić jakąś wolę magiczną lub po prostu życzenie szczęścia i ochrony przed złymi mocami. Możemy więc śmiało twierdzić, że są one pierwszą zapisaną myślą czy wyrażeniem, odnalezioną na ziemiach polskich i pochodzącą z okresu ponad 3000 lat pne.

źródła:
Kultura Amfor Kulistych - Wikipedia
Kultura Pucharów Lejkowatych - Wikipedia
Groby Starsze od piramid - Stefan Siudalski październik 2009
Neolit: Kultura amfor kulistych
Archeologia - Rębków




Zobacz inne artykuły.

Wstecz