Carus Navalis - Pogański Karnawał Trwa

Karnawał to okres zimowych balów, maskarad, pochodów i zabaw. Etymologia tej nazwy, każe szukać jej źródeł w (łac. carrus navalis wóz w kształcie okrętu), nazwie wozu który uczestniczył w procesji świątecznej ku czci bogini Izydy a później Dionizosa w starożytnym Rzymie. Karnawał wywodzi się z kultów płodności i z kultów agrarnych. Od głębokiej przeszłości utrzymywało się przekonanie, że im wyższe będą skoki, tym wyżej będzie rodziło zboże. Między innymi dlatego Karnawał jest tak ściśle związany z tańcami. W wielu krajach europejskich, zwłaszcza na wsiach praktykowano także tańce dookoła ogniska, najczęściej w formie koła. Karnawał był dla pogan pożegnaniem zimy i przywoływaniem wiosny. Wiązał się również z pożegnaniem Święta Zmarłych i powitaniem życia. Choć dziś karnawał jest postrzegany jako element katolickiego kalendarza liturgicznego, jest on kontynuacją wydarzeń takich jak rzymskie festiwale Saturnalia i Bachanalia. Saturnalia z kolei wywodzą się z greckich obchodów święta Dionizosa. Wiele lokalnych zwyczajów karnawałowych jest oparte na rytuałach pogańskich, które miały miejsce przed pojawieniem się chrześcijaństwa. Przykładem są tu tańce przy ogniskach czy zakładanie masek.

Niektóre z najbardziej znanych tradycji, w tym karnawałowe pochody i bal maskowy, zostały zarejestrowane w średniowiecznych Włoszech. Karnawał w Wenecji był przez długi czas najbardziej znanym karnawałem. Z Włoch, tradycje karnawałowe rozprzestrzeniły się na narody katolickie Hiszpanii, Portugalii i Francji. Z Francji zwyczaj ten przedostał się do Nadrenii w Niemczech i do Nowej Francji, w Ameryce Północnej. Z Hiszpanii i Portugalii, rozprzestrzenili się w katolickich koloniach na Karaibach i Ameryce Łacińskiej. Inne obszary wypracowały własne tradycje, oparte w głównej mierze na przedchrześcijańskich lokalnych obrzędach.

Karnawał obchodzony w Notting Hill w Londynie, Leeds, Yorkshire i innych miejscach oderwał się od cyklu liturgicznego, stając się wydarzeniem czysto świeckim i odbywającym się w miesiącach letnich.


Znaczek z okazji karnawału w miasteczku Swastika w Kanadzie w 1985 roku.

Najbardziej znane karnawały odbywają się obecnie w Rio de Janeiro, w Wenecji oraz na Wyspach Kanaryjskich i w Niemczech. Drugim największym po karnawale w Rio de Janeiro pod liczbą odwiedzających go turystów jest Notting Hill Carnival w Londynie. Co roku w ciągu dwóch dni przyciąga ponad 1,5 miliona turystów. Również z czasów pogańskich pozostały maski i popularne przebrania karnawałowe.

Zapusty na Kaszubach

Zarówno zapusty jak i inne zwyczaje Kaszubów mają swoje źródło w dawnej przeszłości i tworzą ich kulturę. Zapusty, to czas zabaw i tańców. W tym czasie często spożywa się też duże ilości alkoholu. Panny wystrojone w piękne suknie brały udział w balach, by znaleźć mężów. Okres ten kończy się w ostatki. Dawniej w zapusty jedzono dużo tłustych dań, bardzo popularne były placki ziemniaczane. Jedzono wiele, jakby chciano zaspokoić głód przed zbliżającym się postem. Ludzie bardzo biedni starali się w tym dniu zjeść choć trochę mięsa wierząc w to, że kto w zapusty nie je mięsa, tego komary przez lato zjedzą. W tym czasie smażono też pączki, faworki i bliny. Taniec, zabawa, śpiewy, to nieodzowne elementy zapustne widoczne w każdym zakątku Kaszubów. Kaszubskie zwyczaje zapustne są bardzo wesołe i swawolne. Do dzisiaj zachował sie tu zwyczaj chodzenia w zapusty przebierańców. Spotkać można wśród nich postacie z kolędowania, niedźwiedzia, konia, bociana, cygana, czy żandarma. Bawią się zarówno starzy jak i młodzi. Ludzie bawią się szalenie, ale wraz z wybiciem północy kończy się zabawa i rozpoczyna się czas Wielkiego Postu. Zgodnie ze zwyczajem, we wtorek zapustny piecze się wyjątkowe ciasto, tzw. "popielnik". Ciasto to piecze się z reszty ciasta po purclach zôpustnëch. Na Kaszubach bardzo przestrzega się dni postnych, dlatego też we wtorek zapustny dokładnie myje się wszystkie patelnie i garnki w których było przygotowywane na zapusty mięso. Dawniej na czas postu patelnie wieszano na płocie lub na kominie. Głównym pożywieniem Kaszubów w czasie postu były krëpe, bulwe i slëdze. Śledzie były stosunkowo tanie, więc gospodarze mogli sobie pozwolić na zakup całej beczki śledzi, które spożywano w czasie postu. Zapusty, to czas w którym na Kaszubach odwiedzało się dalekich krewnych. Rodziny zbierały się i w kilka sań wyruszano na wspólne odwiedziny bliskich. Kaszubskie zwyczaje karnawalowe są bardzo urozmaicone,a wiele z nich przetrwało do dziś.

Ciekawostki

Karnawał rozpoczyna się od tzw. święta trzech króli, których tak naprawdę nigdy nie było. K+M+B dlaczego właściwie piszemy takie inicjały trzech króli? Zwyczaj pisania na drzwiach K M B, czyli imion trzech króli: Kacper, Melchior i Baltazar. Tradycja ta wywodzi się wprost z czasów pogańskich, gdy nad drzwiami umieszczano symbole ochronne. Sam dobór liter też nie jest przypadkowy, gdyż litery KMB odpowiadają runom gebo, ehwaz i berkanan, symbolom właśnie ochronnym, które już wcześniej były umieszczane nad wejściem. Księża po prostu zmienili znaczenie.

W 1466 roku Kościół rzymskokatolicki i sam papież Paweł XI, nie mogąc zwalczyć nieprzyzwoitych obchodów Saturnalii, skierował uwagę na Żydów. Najpierw kazano im jeść i pić aż do przesady, a następnie zmuszano ich do ścigania się nago po ulicach. Można sobie wyobrazić, tragizm i komiczność takiej sytuacji. Biegnący nago spasieni Żydzi byli obiektami drwin i szyderstw rzymskiego ludu. Później w XVIII - XIX wieku kazano przywdziewać błazeńskie stroje rabinom. W 1836 roku społeczność żydowska napisała list protestacyjny do papierza Grzegorza XVI, prosząc go o powstrzymanie znęcania się nad nimi podczas Saturnaliów.

Źródła:
Karnawał - Wikipedia
Carnival - Wikipedia
ceushingdevils.blogspot.com


Zobacz inne artykuły.

Wstecz