Skrypty kultury Vinca - Najstarsze pismo czy grupa symboli?

Symbole Vina, zwane też skryptami Vinca lub skryptami starożytnej Europy, to zestaw symboli z artefaktów kultury Vinca z południowo wschodniej Europy. Znaleziska pochodzą z epoki neolitu, czyli z okresu 6 - 5 tysięcy lat pne.
Symbole są uznawane za tzw. proto język, czyli przekaz wiadomości, lecz prawdopodobnie nie są kodowanym językiem. Inni naukowcy uważają je za najstarszy przykład pisma, starszy o ponad 1000 lat od pisma sumeryjskiego.

W 1875 roku podczas wykopalisk archeologicznych, prowadzonych przez węgierskiego archeologa Zsófia Torma w Tordos, na Węgrzech (dziś Turdas, Rumunia), odkryto pierwsze przedmioty z wcześniej nieznanymi symbolami. W 1908 roku odnaleziono kolejne obiekty w Vinca, przedmieście Belgradu (Serbia), około 120 km od Tordos. Następnie więcej fragmentów przedmiotów odnaleziono Banjica, w innej części Belgradu. Ok 150 elementów z kultury Vinca, zostało odnalezione w samej Serbii, wiele pewnie jeszcze skrywa Ziemia.


Najstarsze symbole Vinca z ok. 6000 - 5000 lat pne.

W 1961 roku Nicolae Vlassa odkrył w Tartaria w Rumunii tabliczki z piktogramami, tożsamymi z symboliką Vinca, wśród których można dostrzec podobieństwo do symboli runicznych. Odnowiło to debatę na temat najstarszego przykładu pisma. Znaleziska datuje się na przed 4000 lat pne, czyli starsze niż pismo Sumerów i Minojczyków. Do tej pory ponad tysiąc fragmentów z podobnymi napisami zostały odnalezione na różnych stanowiskach archeologicznych w południowo wschodniej Europie, w tym w Grecji, Bułgarii, byłej Jugosławii, Rumunii, na wschodzie Węgier, Mołdawii i południowej Ukrainie.


Symbole odnalezione na przedmiotach kultury Vinca.

Większość symboli znajduje się na ceramice, część na płaskich, cylindrycznych pierścieniach, figurkach oraz innych obiektach. Ponad 85 pocent to pojedyncze symbole. Same symbole to przeróżne piktogramy, w tym zoomorficzne (zwierzęce) i solarne, jak swastyki, krzyże i okręgi. Inne obiekty nie zostały określone, niektóre przypominają runy, zwłaszcza te, umieszczone na tabliczkach Tartaria. Jedne symbole pojawiają się niemal wyłącznie na naczyniach, inne, zwłaszcza zgrupowane, głównie na spiralach i tabliczkach. Dowodzi to konkretnemu przekazowi wiadomości i znaczeniu symboliki.

Większość z symboli Vinca, powstała w latach 4500 - 4000 pne. Tablice z Tartaria nawet wcześniej, bo około 5300 roku pne. Oznacza to, że są starsze od proto sumeryjskiego skryptu obrazkowego z Uruk (dzisiejszy Irak), uznawanego obecnie za najstarszy znany skrypt. Analizy nie wykazały podobieństwa między obiema grupami symboli, uważa się więc, że powstały niezależnie od siebie. Istnieją natomiast podobieństwa między symbolami Vinca, a innymi symbolami neolitu, jak Egipt, Kreta, czy nawet Chiny. Takie znaki były charakterystyczne dla wspólnego rozwoju proto pisma, które ewoluowało niezależnie w wielu społeczeństwach.


Tabliczki z Tartaria z dzisiejszej Rumunii z ok. 5300 roku pne.

Duża liczba symboli jest znana i zinterpretowana. Jednak do dziś nikt nie przetłumaczył, co one wyrażają, zwłaszcza symbole zgrupowane. Dlatego też naukowcy odrzucają tezę, że symbole tworzą język. Wyjątkiem jest napis z Sitowo w Bułgarii, którego datowanie jest sporne, natomiast zawiera on symbole Vinca.

Cel i przekaz znaków jest do dziś tajemnicą. Wciąż nie wiadomo, czy tworzą one razem pismo. Choć starano się rozszyfrować przekaz symboli, nie ma ogólnie przyjętych tłumaczeń i porozumienia, co one oznaczają.
Początkowo uważano, że symbole były po prostu używane jako znaki własności, o przekazie np. "ten przedmiot należy do X". Jednak teoria ta została odrzucona, gdyż symbole zostały wielokrotnie stwierdzone na terenie całej kultury Vinca, w miejscach oddalonych o setki kilometrów od siebie.

Dominującym przekonaniem jest to, że symbole były wykorzystywane do celów religijnych w tradycyjnym społeczeństwie rolnym. Fakt, że te same symbole były używane od wieków, z niewielkimi zmianami sugeruje, że znaczenie rytualne i kultury reprezentującej symbole również pozostała na stałym poziomie przez długi czas. Symbolika zmieniła się na początku epoki brązu, co sugeruje, że nowa technologia przyniosła istotne zmiany w organizacji społeczeństw i wierzeniach.

Obiekty, na których znajdują się symbole, nie wydają się mieć znaczenia długoterminowego dla ówczesnych właścicieli. Są one powszechnie spotykane w przeróżnych miejscach. Figurki najczęściej odnajdowano zakopane pod domami, stwierdza się, że zostały przygotowane do użytku ceremonii ochrony domostwa a znaki na nich wyryte wyrażają pragnienia jak pragnienie bezpieczeństwa, powodzenia i miłości. Inne przedmioty wyrażają przeróżne życzenia, dawane np. z okazji zaślubin a następnie rytualnie zakopywane. Niektóre obiekty posiadają symbole przypominające grzebienie lub szczotki, mogą symbolizować liczby. Ponad 1/4 znaków czy napisów znajduje się na dnach garnków. Mogły one określać wartość naczynia lub jego zawartości, podobnie jak u Minojczyków czy Sumerów, gdyż handel kultury Vinca był szeroko rozpowszechniony. Inne symbole są całkowicie unikalne, co może oznaczać zawartość, pochodzenie lub podpis producenta.

Głównym zwolennikiem teorii, że symbole Vinca stanowią pismo była Marija Gimbutas. Jedna z ważniejszych archeologów dwudziestego wieku. Twierdziła ona, że kultura Kurganów była kolebką cywilizacji Aryjskiej, czyli Proto Indo Europejczyków. Obecnie uważa się symbole z Vinca za rodzaj pre pisania, lub rodzaj systemu symbolicznego. Niestety nie wiemy już dziś co chcieli nam przekazać starożytni mieszkańcy tych ziem.





źródła:
Vinca Scripts - Wikipedia
Tartaria Tablets - Wikipedia
www.omniglot.com
aleximreh.wordpress.com





Zobacz inne artykuły.

Wstecz